Po historii ośmioletniej Wiktorii wiele osób sądziło, że OPS-y nie mogą już bardziej zaskoczyć. A jednak — kolejna sprawa pokazuje, że nadużycia systemu dotykają nie tylko dzieci, ale także dorosłych, którzy sami znajdują się w dramatycznej sytuacji życiowej.
Bohaterką tej historii jest 59‑letnia kobieta, która jest przewlekle chora, żyje z zasiłku OPS, nie ma oszczędności ani zdolności kredytowej, a jedynym jej majątkiem jest mieszkanie po zmarłym mężu. Musi je sprzedać, aby spłacić pozostałych spadkobierców. Jej mama przebywa w domu pomocy społecznej, a OPS — po zbadaniu sytuacji — zwolnił ją z odpłatności za DPS. Wszystko było jasne i zgodne z prawem.
Do czasu.
W rozmowach z pracownikami OPS kobieta usłyszała, że po sprzedaży mieszkania będzie musiała zwrócić zapomogę oraz koszty pobytu swojej mamy w DPS. To nie jest decyzja administracyjna, lecz zapowiedź działań, które nie mają żadnej podstawy prawnej. I które pokazują mechanizm mogący występować w wielu OPS-ach w całej Polsce.
Kobieta sama potrzebuje pomocy. Jest chora, żyje z zasiłku, nie ma żadnych wolnych środków. Sprzedaż mieszkania nie jest dla niej „dochodem”, lecz obowiązkiem wynikającym z prawa spadkowego. Nie otrzyma z tej sprzedaży pieniędzy, które mogłaby przeznaczyć na życie. OPS doskonale o tym wie — sam wcześniej ustalił, że kobieta nie ma możliwości płacenia za DPS i zwolnił ją z odpłatności.
Mimo to pracownicy OPS sugerują, że po sprzedaży mieszkania będzie musiała oddać zapomogę i koszty DPS. To działanie sprzeczne z ustawą o pomocy społecznej i z wcześniejszym stanowiskiem samego OPS. To także forma presji wobec osoby chorej, zależnej od pomocy społecznej i pozbawionej wsparcia prawnego.
Sprzedaż mieszkania nie jest dochodem. Dochód to środki otrzymywane regularnie, co miesiąc — emerytura, renta, wynagrodzenie, alimenty. Jednorazowa sprzedaż mieszkania, zwłaszcza przeznaczona na spłatę spadkobierców, nie jest dochodem w rozumieniu ustawy. Nie może być podstawą do naliczania odpłatności ani żądania zwrotu świadczeń.
OPS-y w całej Polsce często manipulują pojęciem „dochodu”, traktując jednorazowe wpływy jako podstawę do obciążeń. To nadużycie, które dotyka szczególnie osoby chore, samotne i zależne od pomocy społecznej. W wielu przypadkach OPS-y liczą na to, że osoba w trudnej sytuacji nie będzie się bronić.
Rodziny często odwołują się do SKO i WSA, ale trzeba jasno powiedzieć: SKO i WSA nie badają odpowiedzialności urzędnika. Nie analizują dobra rodziny ani nie prowadzą postępowania karnego. Badają tylko dokumenty. Dlatego decyzje SKO i WSA nie są dowodem legalności działań OPS.
W postępowaniu karnym liczy się coś innego: ustawa o pomocy społecznej, dokumenty OPS, korespondencja, notatki służbowe, nagrania, oświadczenia stron. Prokuratura bada, czy urzędnik świadomie naruszył ustawę i przekroczył swoje uprawnienia.
Najczęstsze nadużycia OPS to: traktowanie sprzedaży mieszkania jako dochodu, żądanie zwrotu zapomogi mimo braku podstaw, sugerowanie zwrotu kosztów DPS mimo wcześniejszego zwolnienia, ignorowanie choroby i sytuacji dochodowej, wywieranie presji na osobach zależnych od OPS.
Historia 59‑letniej kobiety pokazuje, że nadużycia OPS dotykają nie tylko dzieci, ale także dorosłych, którzy sami są w kryzysie. OPS nie może żądać zwrotu zapomogi ani kosztów DPS, traktować sprzedaży mieszkania jako dochodu, ignorować choroby i zasiłku czy straszyć zwrotami bez podstawy prawnej.
A rodziny muszą wiedzieć, że:
nadużycia OPS zgłaszamy do prokuratury — bo tylko tam bada się odpowiedzialność urzędnika.
Poniżej publikujemy wzór zawiadomienia, który może złożyć każda osoba znajdująca się w podobnej sytuacji.
WZÓR ZAWIADOMIENIA DO PROKURATURY
miejscowość, data
Prokuratura Rejonowa w ___________________________
ul. ______________________________________________
ZAWIADOMIENIE
o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej
Ja, niżej podpisana/y:
Imię i nazwisko: __________________________________________
Adres zamieszkania: _______________________________________
Telefon / e-mail: __________________________________________
zawiadamiam o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez pracowników
Ośrodka Pomocy Społecznej w ________________________________,
polegającego na:
– przekroczeniu uprawnień funkcjonariusza publicznego,
– działaniu na szkodę osoby korzystającej z pomocy społecznej,
– wywieraniu presji psychicznej poprzez sugerowanie obowiązku zwrotu świadczeń,
– próbie bezpodstawnego obciążenia mnie kosztami pobytu członka rodziny w DPS,
– manipulowaniu pojęciem „dochodu” w sposób sprzeczny z ustawą o pomocy społecznej.
Opis sytuacji:
– Jestem osobą o niskich dochodach, chorą i korzystającą z pomocy społecznej.
– Moja mama przebywa w Domu Pomocy Społecznej. Zostałam zwolniona z odpłatności
ze względu na niskie dochody, co potwierdził OPS.
– W rozmowach z pracownikami OPS poinformowano mnie, że po sprzedaży mieszkania
(która wynika z obowiązków spadkowych i nie stanowi dochodu) będę musiała zwrócić
zapomogę oraz koszty pobytu mojej mamy w DPS.
– Sprzedaż mieszkania nie jest dochodem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej,
ponieważ nie jest to świadczenie regularne ani środki przeznaczone na utrzymanie.
– Uważam, że takie działania mogą stanowić nadużycie uprawnień oraz próbę wywarcia
presji na osobie zależnej od OPS.
Wnoszę o:
– wszczęcie postępowania sprawdzającego,
– zabezpieczenie dokumentacji OPS dotyczącej mojej sprawy,
– przesłuchanie pracowników OPS,
– ocenę zgodności ich działań z ustawą o pomocy społecznej.
Załączniki:
– kopie decyzji OPS,
– notatki z rozmów,
– dokumenty potwierdzające sytuację dochodową,
– inne dokumenty istotne dla sprawy.
.......................................................
(podpis zawiadamiającego)
Michał Asman
