W Polsce od lat powtarza się ten sam schemat: OPS-y ukrywają wnioski, SKO powiela błędy, wojewodowie odpowiadają zdaniami bez treści, a sądy administracyjne — z mocy prawa — badają tylko procedurę, nie fakty.
Ten artykuł opisuje jedną sprawę, która trafiła do Prokuratury Krajowej. Nie dlatego, że jest wyjątkowa — lecz dlatego, że jest typowa.
1. Ukryty wniosek — fundament całego nadużycia
W jednej ze spraw OPS odmówił przyjęcia wniosku o zwolnienie z odpłatności, a gdy wniosek został złożony — nie zarejestrował go, nie przekazał organowi właściwemu i nie rozpatrzył.
W decyzji napisano, że „wniosku nie było”.
Tymczasem po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej (2019):
- wniosek można złożyć w każdym momencie,
- organ ma obowiązek go przyjąć,
- organ ma obowiązek go rozpatrzyć przed obciążeniem,
- brak rozpatrzenia blokuje obciążenie i postępowanie wobec rodziny.
Ukrycie wniosku nie było błędem.
Było warunkiem koniecznym, aby móc obciążyć osobę, której obciążyć nie wolno.
2. „Wywiad telefoniczny” — procedura, której nie ma w ustawie
OPS nie przeprowadził wywiadu środowiskowego:
- nie sporządzono formularza,
- nie uzyskano podpisu,
- nie ustalono stanu faktycznego,
- nie uwzględniono realiów życia za granicą.
Zamiast tego wykonano telefon i nazwano to „wywiadem”.
To narusza:
- art. 107 ustawy o pomocy społecznej,
- art. 7, 77 i 80 KPA.
Wywiad jest fundamentem ustalenia stanu faktycznego.
Bez niego nie można ustalić odpłatności.
3. Manipulacja pytaniem — stworzenie podstaw do obciążenia
W trakcie rozmowy padło pytanie:
„Czy prowadzi Pan wspólne gospodarstwo domowe z synem?”
Po wydaniu decyzji urzędniczka powiedziała:
„Gdyby powiedział Pan, że syn jest na Pana utrzymaniu, to byśmy go nie liczyli.”
To nie jest pomyłka.
To jest celowe stworzenie podstaw do obciążenia osoby, która nie jest zobowiązana.
4. Fikcyjny dochód — metoda znana od lat
OPS:
- zsumował dochody rodziców,
- podzielił przez cztery osoby,
- nazwał wynik „dochodem dziecka”.
Dziecko:
- nie miało dochodów,
- nie prowadziło wspólnego gospodarstwa,
- nie jest osobą zobowiązaną,
- nie ma obowiązku alimentacyjnego wobec babci.
To klasyczny przykład fałszywego ustalenia stanu faktycznego.
5. Procedura „po kryteriach” — najczęstsze nadużycie w Polsce
OPS miał pełną dokumentację:
- dochody,
- koszty życia za granicą,
- zobowiązania,
- sytuację rodzinną,
- chorobę dziecka,
- realną zdolność płatniczą.
Zgodnie z art. 103 ust. 2 OPS miał obowiązek ustalić możliwości, a nie dochód.
Gdyby to zrobił, wyszłoby, że:
- po opłaceniu stałych kosztów na życia zostaje niewiele,
- obciążenie doprowadziłoby rodzinę do ubóstwa,
- osoba nie ma możliwości ponoszenia opłaty.
OPS wiedział, że nie może obciążyć zgodnie z ustawą.
Dlatego zastosował nielegalną procedurę „po kryteriach”, czyli:
- użycie art. 8 (kryterium dochodowego które stosuje do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a nie do odpłatności za DPS ),
- pominięcie kosztów życia,
- pominięcie zobowiązań,
- pominięcie sytuacji rodzinnej,
- pominięcie choroby dziecka,
- pominięcie realnej zdolności płatniczej.
To działanie jest sprzeczne z:
- art. 103 ust. 2,
- wyrokiem NSA I OSK 2820/16,
- stanowiskiem MRiPS SPS 023 419/08,
- komunikatem Prokuratury Krajowej z 2018 r.
6. SKO — powielenie błędów bez weryfikacji
Organ odwoławczy:
- nie zbadał stanu faktycznego,
- nie zbadał nielegalnego wywiadu,
- nie zbadał manipulacji dochodem,
- nie zbadał kosztów życia za granicą,
- powielił ustalenia OPS.
To nie jest kontrola.
To jest akceptacja błędu.
7. Wojewoda — odpowiedź pozorna
Wojewoda:
- nie odniósł się do żadnego zarzutu,
- nie zbadał dokumentów,
- nie zbadał nowych faktów,
- zignorował pismo ministerstwa,
- zignorował wyrok WSA,
- odpowiedział jednym zdaniem.
Co więcej — podał daty pism, które nie istnieją.
To dowód, że odpowiedź została sporządzona bez analizy treści.
8. Bezprawne obciążenie wnuka — naruszenie art. 61
Art. 61 określa zamknięty katalog osób zobowiązanych:
- mieszkaniec DPS,
- małżonek,
- dzieci,
- gmina.
Wnuk nie jest osobą zobowiązaną.
Ministerstwo potwierdziło to w piśmie SPS 023 419/08.
Mimo to OPS obciążył wnuka.
9. Wyrok NSA I OSK 1620/22 — potwierdzenie naruszeń
NSA potwierdził, że:
- nie stosuje się kryteriów dochodowych,
- bada się możliwości, nie dochód,
- organ musi ustalić realną sytuację życiową,
- organ musi uwzględnić koszty utrzymania,
- organ musi ustalić, czy obciążenie nie doprowadzi rodziny do ubóstwa.
W tej sprawie nie zrobiono żadnego z powyższych.
10. Jak reagują urzędnicy?
W internecie można znaleźć opinie urzędników o autorze zawiadomienia:
- strona społeczna: „nagłaśnia absurdy, daje narzędzia obrony”,
- strona urzędowa: „jego analizy zaogniają konflikty”.
To pokazuje jedno:
system nie lubi, gdy ktoś zna przepisy lepiej niż urzędnik.
11. Dlaczego ta sprawa jest ważna?
Bo nie jest wyjątkiem.
Jest modelem działania, który powtarza się w całej Polsce:
- ukrywanie wniosków,
- nielegalne wywiady,
- fikcyjne dochody,
- rozszerzanie katalogu osób zobowiązanych,
- automatyzm kryteriów,
- brak badania możliwości,
- pozorne odpowiedzi organów wyższego stopnia.
To nie są błędy.
To jest system.
12. Dodatkowa informacja o materiale dowodowym
W sprawie, którą opisałem i którą pomogłem zgłosić do Prokuratury Krajowej w dniu 31.03.2026 r., znajdują się również:
- moje artykuły opublikowane na OPS.pl, opisujące nadużycia OPS/SKO/WSA,
- interpelacje i odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które potwierdzają błędne interpretacje i praktyki stosowane przez organy pomocy społecznej.
Materiały te zostały przekazane prokuraturze jako dowód systemowego charakteru naruszeń i stanowią uzupełnienie zawiadomienia.
12A. Skarga do wojewody — i brak jakiejkolwiek reakcji
Zanim sprawa trafiła do Prokuratury Krajowej, została złożona skarga do wojewody na działania OPS, SKO i WSA. Skarga została złożona zgodnie z art. 227 KPA i miała na celu wyczerpanie środków nadzoru administracyjnego.
Wojewoda jednak:
- nie odniósł się do żadnego zarzutu,
- nie zbadał dokumentów,
- nie przeanalizował nowych faktów,
- nie zweryfikował działań OPS ani SKO,
- nie odniósł się do wyroku WSA,
- nie odniósł się do pisma ministerstwa,
- nie przeprowadził żadnej kontroli.
Zamiast tego przesłał jedynie notatkę sporządzoną przez OPS w …………, czyli dokument przygotowany przez organ, którego dotyczyła skarga.
Równocześnie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmówiło udzielenia odpowiedzi punkt po punkcie na mój raport.
Zamiast tego przesłało jedynie ogólnikową odpowiedź, zgodną z praktyką stosowaną od ponad 16 lat — bez analizy zarzutów, bez interpretacji przepisów, bez odniesienia do faktów. Ministerstwo również odesłało podobną notatkę jak Wojewoda.
Brak reakcji wojewody oraz odmowa merytorycznych wyjaśnień ze strony ministerstwa zostały ujęte w zawiadomieniu do Prokuratury Krajowej jako element systemowego naruszenia prawa i niewykonania ustawowych obowiązków nadzorczych.
13. Zakończenie
Ta sprawa trafiła do Prokuratury Krajowej.
Nie dlatego, że jest wyjątkowa.
Dlatego, że jest typowa — i właśnie dlatego wymaga reakcji.
14. Informacja o dalszym biegu sprawy otrzymana 02.06.2026 rok.
W związku ze złożonym zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 231 §1 k.k. przez pracowników OPS, SKO oraz Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, Prokuratura Okręgowa w Warszawie dokonała analizy właściwości miejscowej i rzeczowej.
Po weryfikacji materiału:
- potwierdzono, że opisane działania mogą stanowić czyn z art. 231 §1 k.k.,
- uznano, że sprawa powinna być prowadzona łącznie,
- wskazano właściwą jednostkę do dalszego prowadzenia postępowania.
Sprawa została przekazana do Prokuratury Rejonowej właściwej miejscowo dla miejsca, w którym doszło do opisanych działań.
To oznacza, że:
- zawiadomienie zostało formalnie przyjęte,
- sprawa otrzymała sygnaturę,
- postępowanie przygotowawcze zostało uruchomione,
- nie jest to „skarga”, lecz procedura karna,
- organy administracyjne (OPS, SKO, WSA, wojewoda) nie mają wpływu na dalszy bieg sprawy.
---
15. Dlaczego to ważne dla innych osób w podobnej sytuacji?
Wiele osób obawia się, że:
- „OPS ma rację, bo SKO potwierdziło”,
- „WSA oddalił skargę, więc nic nie da się zrobić”,
- „wojewoda odpisał, że wszystko jest w porządku”.
Tymczasem:
- SKO bada tylko decyzję administracyjną,
- WSA bada tylko procedurę,
- wojewoda wykonuje nadzór administracyjny,
- żaden z tych organów nie bada odpowiedzialności karnej urzędnika.
W postępowaniu karnym liczy się czyn, a nie to, czy decyzja została „utrzymana w mocy”.
Dlatego każda osoba, która uważa, że:
- ukryto jej wniosek,
- przeprowadzono nielegalny wywiad,
- zmanipulowano dochód,
- obciążono ją mimo braku podstawy prawnej,
- pominięto art. 103 ust. 2,
- zastosowano procedurę „po kryteriach”,
- zignorowano jej skargę,
może złożyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
---
16. Co dalej?
Na tym etapie pozostaje czekać na dalsze czynności prokuratury.
Postępowanie karne rządzi się innymi zasadami niż administracyjne — jest prowadzone niezależnie od OPS, SKO, WSA czy wojewody.
Jeżeli pojawią się kolejne informacje, uzupełnię wątek.
