Na forum OPS.pl pojawiło się pytanie o zmianę odpłatności za DPS po sprzedaży domu przez mieszkańca. Odpowiedzi, które się tam pojawiły, pokazują, jak głęboko zakorzenione są błędne praktyki stosowane w OPS‑ach od lat. W tym artykule wyjaśniam, dlaczego sprzedaż domu nie jest dochodem, dlaczego nie stosuje się art. 98a ani art. 106 ust. 5, i dlaczego próg 10% nie ma żadnego związku z odpłatnością za DPS.
Sprzedaż domu to majątek, nie dochód
W pytaniu z forum opisano sytuację, w której mieszkaniec DPS sprzedał dom za 50 tys. zł i nie poinformował o tym OPS. W odpowiedziach natychmiast pojawiły się sugestie, aby zmieniać decyzję wstecz, stosować art. 98a UPS, art. 106 ust. 5 UPS, a nawet wyrok WSA dotyczący świadczeń pieniężnych.
Problem polega na tym, że sprzedaż domu nie jest dochodem w rozumieniu art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Dochód to przychód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a nie jednorazowa sprzedaż majątku. To oznacza, że kwota ze sprzedaży domu nie może wpływać na odpłatność za DPS.
Art. 98a UPS nie ma zastosowania do DPS
W wielu OPS‑ach utrwaliło się przekonanie, że art. 98a można stosować do wszystkiego, co „nie zostało zgłoszone”. Tymczasem przepis ten dotyczy wyłącznie świadczeń pieniężnych pobranych nienależnie. Odpłatność za DPS nie jest świadczeniem pieniężnym, nie jest wypłatą i nie jest zasiłkiem. Nie można więc żądać zwrotu kosztów DPS na podstawie art. 98a.
Art. 106 ust. 5 również nie dotyczy DPS
Kolejny często powtarzany błąd to stosowanie art. 106 ust. 5 UPS, który pozwala zmieniać decyzje dotyczące świadczeń pieniężnych. Odpłatność za DPS jest świadczeniem niepieniężnym, regulowanym wyłącznie art. 61 UPS. Nie ma żadnej podstawy prawnej, aby zmieniać decyzję o odpłatności za DPS wstecz.
Próg 10% nie ma żadnego związku z DPS
W pytaniach o odpłatność za DPS regularnie pojawia się wątek „10% zmiany dochodu”. To kolejny mit. Próg 10% wynika z art. 8 ust. 3a UPS i dotyczy wyłącznie ustalania prawa do świadczeń pieniężnych. Nie stosuje się go do odpłatności za DPS, bo ta opiera się na zupełnie innych zasadach.
Wyrok II SA/Po 299/25 nie dotyczy DPS
W dyskusji przywołano wyrok WSA w Poznaniu, który rzekomo miałby potwierdzać możliwość zmiany decyzji wstecz. Tymczasem wyrok ten dotyczy świadczeń pieniężnych, a nie odpłatności za DPS. Używanie go jako argumentu w sprawach DPS jest błędem merytorycznym.
Co może zrobić OPS w takiej sytuacji?
W przypadku sprzedaży domu przez mieszkańca DPS OPS może jedynie:
Nie ma podstawy prawnej, aby:
- zmieniać decyzję wstecz,
- naliczać odpłatność od kwoty sprzedaży domu,
- żądać zwrotu kosztów DPS.
Podsumowanie
Sprzedaż domu nie jest dochodem i nie wpływa na odpłatność za DPS. Art. 98a i art. 106 ust. 5 nie mają zastosowania do DPS, a próg 10% dotyczy wyłącznie świadczeń pieniężnych. Odpłatność za DPS reguluje wyłącznie art. 61 UPS, a wszelkie próby stosowania innych przepisów prowadzą do błędnych i nielegalnych decyzji.
