Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie

ul. Obozowa 57  01-161 Warszawa 

PETYCJA

Szanowny Panie Przewodniczący,

na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o petycjach zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań analitycznych i sygnalizacyjnych dotyczących systemowego problemu w orzecznictwie Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w sprawach odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (DPS).

Petycja dotyczy błędnej, utrwalonej od 16 lat wykładni art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która prowadzi do:

•        pomijania zstępnych pierwszego stopnia,

•        obciążania wnuków, którzy nie występują w art. 61 ust. 1 u.p.s.,

•        stosowania argumentacji alimentacyjnej w postępowaniu administracyjnym,

•        nielegalnego rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,

•        ignorowania przepisów ustrojowych: art. 1, art. 2 i art. 3 u.p.s.,

•        pomijania wykładni MPiPS SPS-023-419/08,

•        pomijania stanowiska Komisji Europejskiej z 2026 r.

I. Istota problemu

Art. 61 ust. 2 u.p.s. jest od lat interpretowany odwrotnie niż wynika to z jego treści i funkcji.

Przepis ten:

•        nie ustala osoby zobowiązanej,

•        nie ustala wysokości opłaty,

•        nie jest taryfikatorem alimentacyjnym,

•        nie może być stosowany jak Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Jego jedyną funkcją jest ochrona rodziny osoby zobowiązanej przed pogorszeniem sytuacji życiowej.

W praktyce jednak jest traktowany jak „taryfikator alimentacyjny”, co prowadzi do stosowania logiki prawa rodzinnego w postępowaniu administracyjnym — mimo że ustawa o pomocy społecznej jest ustawą publicznoprawną.

II. Skutki błędnej wykładni w SKO

W decyzjach SKO pojawiają się rozstrzygnięcia, w których:

•        pomija się dzieci mieszkańca DPS,

•        obciąża się wnuka,

•        uzasadnienie opiera się na „powinności rodzinnej”,

•        nie analizuje się art. 1–3 u.p.s.,

•        nie bada się realnych możliwości finansowych rodziny (art. 103 ust. 2 u.p.s.),

•        stosuje się kryteria dochodowe jak w zasiłkach,

•        stosuje się analogię rozszerzającą — zakazaną w prawie administracyjnym.

Warto podkreślić, że:

•        wnuk nie występuje w ustawie o pomocy społecznej jako osoba zobowiązana, • katalog osób zobowiązanych z art. 61 ust. 1 u.p.s. ma charakter zamknięty, • ustawa wymienia wyłącznie:

o   mieszkańca, o małżonka,

o   zstępnych dzieci (rodzica mieszkańca DPS), o wstępnych (rodziców nieletnich dzieci mieszkańców DPS), o gminę.

Na tym katalog się kończy — nie obejmuje wnuków, kuzynów, rodzeństwa ani żadnych dalszych krewnych.

Obciążenie wnuka jest zatem:

•        bezprawnym rozszerzeniem katalogu osób zobowiązanych,

•        naruszeniem art. 61 ust. 1 u.p.s.,

•        naruszeniem zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji),

•        naruszeniem art. 1–3 u.p.s.,

•        naruszeniem wykładni MPiPS SPS-023-419/08,

•        naruszeniem art. 103 ust. 2 u.p.s.,

•        naruszeniem zakazu dyskryminacji migrantów wskazanego przez Komisję Europejską (2026).

III. Dlaczego wnuki wypadają z definicji „zstępnych” — argumentacja literalna

1. Ustawa o pomocy społecznej nie stosuje drzewa genealogicznego

W prawie rodzinnym „zstępni” obejmują dzieci, wnuki, prawnuki. Ustawa o pomocy społecznej działa w porządku publicznym, nie prywatnym. 2. W u.p.s. zstępni = wyłącznie dzieci mieszkańca DPS

Relacja jest liniowa:

Dzieci → Mieszkaniec DPS → Rodzice

Wnuki są zstępnymi dzieci mieszkańca, a nie samego mieszkańca. 3. Gdyby ustawodawca chciał obciążyć wnuki, musiałby to zrobić wprost Nie zrobił tego.

4. OPS stosuje niedozwoloną analogię rozszerzającą

W prawie administracyjnym analogia rozszerzająca jest zakazana.

5. Suwak ustawowy — techniczna konstrukcja przepisu

Art. 61 ust. 1 działa jak suwak:

•        senior → dzieci → gmina,

•        małoletni → rodzice → gmina.

W żadnym scenariuszu wnuki nie występują.

6. Wnuki wypadają z definicji, bo ustawa nie przewiduje ich udziału

Obciążanie wnuków jest przekroczeniem uprawnień (art. 231 k.k.).

IV. Załączniki (komplet 14 materiałów)

1.                Alimentacja DPS-owa to mit

2.                Odpłatność za DPS: możliwości znikają, kryteria rządzą

3.                Publicznoprawny fikołek: 16 lat zniekształcania art. 61 ust. 1

4.                Samouk kontra system: błędna interpretacja MRPiPS

5.                Art. 5 u.p.s. – zasada terytorialności

6.                Art. 103 ust. 2 ignorowany w całej Polsce

7.                Stanowisko Komisji Europejskiej EMPL.D.2/DB/DK (2026)

8.                Odpowiedź na pismo KE

9.                Zestawienie przepisów ustawy o pomocy społecznej

10.            DPS i prawo: wystąpienia do SKO i NSA

11.            Systemowy układ fiskalny państwa, gmin i sądów

12.            Dlaczego nie możesz płacić za dziadków

13.            Rodzina nie jest winna. Osoba w DPS nie jest winna. Winne jest państwo

14.            Opłaty za DPS: Umowa czy decyzja? Różni je tylko tryb odwoławczy V. Wniosek petycji

Wnoszę o:

1.      podjęcie analizy systemowej przedstawionego problemu,

2.      uwzględnienie literalnej wykładni ustawy o pomocy społecznej,

3.      ocenę praktyki rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,

4.      ocenę stosowania alimentacji w postępowaniu administracyjnym,

5.      rozważenie potrzeby wystąpienia do Ministra Rodziny o interpretację ogólną,

6.      sygnalizację problemu do właściwego WSA,

7.      przywrócenie zgodności decyzji SKO z art. 1–3, art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s.

Problem ma charakter ogólnokrajowy i dotyczy tysięcy rodzin, które są obciążane obowiązkami, których ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje.

Z wyrazami szacunku, 

Michał Asman