Adresat:

 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna  ul. Gabriela Piotra Boduena 3/5  

00-011 Warszawa  izbaadm@nsa.gov.pl  informacje@nsa.gov.pl

 

PETYCJA

Szanowni Państwo,

na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o petycjach zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań analitycznych i sygnalizacyjnych dotyczących systemowego problemu w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (DPS).

Petycja dotyczy błędnej, utrwalonej od 16 lat wykładni art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która prowadzi do:

•        pomijania zstępnych pierwszego stopnia,

•        obciążania wnuków, którzy nie występują w art. 61 ust. 1 u.p.s.,

•        stosowania argumentacji alimentacyjnej w postępowaniu administracyjnym,

•        nielegalnego rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,

•        ignorowania przepisów ustrojowych: art. 1, art. 2 i art. 3 u.p.s.,

•        pomijania wykładni MPiPS SPS-023-419/08,

•        pomijania stanowiska Komisji Europejskiej z 2026 r.

I. Istota problemu

Art. 61 ust. 2 u.p.s. jest od lat interpretowany odwrotnie niż wynika to z jego treści i funkcji.

Przepis ten:

•        nie ustala osoby zobowiązanej,

•        nie ustala wysokości opłaty,

•        nie jest taryfikatorem alimentacyjnym,

•        nie może być stosowany jak Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Jego jedyną funkcją jest ochrona rodziny osoby zobowiązanej przed pogorszeniem sytuacji życiowej.

W praktyce jednak jest traktowany jak „taryfikator alimentacyjny”, co prowadzi do stosowania logiki prawa rodzinnego w postępowaniu administracyjnym — mimo że ustawa o pomocy społecznej jest ustawą publicznoprawną.

II. Skutki błędnej wykładni

W orzecznictwie pojawiają się rozstrzygnięcia, w których:

•        pomija się dzieci mieszkańca DPS,

•        obciąża się wnuka,

•        uzasadnienie opiera się na „powinności rodzinnej”,

•        nie analizuje się art. 1–3 u.p.s.,

•        nie bada się realnych możliwości finansowych rodziny (art. 103 ust. 2 u.p.s.),

•        stosuje się kryteria dochodowe jak w zasiłkach.

Warto podkreślić, że:

•        wnuk nie występuje w ustawie o pomocy społecznej jako osoba zobowiązana, • katalog osób zobowiązanych z art. 61 ust. 1 u.p.s. ma charakter zamknięty, • ustawa wymienia wyłącznie:

o   mieszkańca, o małżonka,

o   zstępnych dzieci (rodzica mieszkańca DPS), o wstępnych (rodziców nieletnich dzieci mieszkańców DPS), o gminę.

Na tym katalog się kończy — nie obejmuje wnuków, kuzynów, rodzeństwa ani żadnych dalszych krewnych.

Obciążenie wnuka jest zatem:

•        bezprawnym rozszerzeniem katalogu osób zobowiązanych,

•        naruszeniem art. 61 ust. 1 u.p.s.,

•        naruszeniem zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji),

•        naruszeniem art. 1–3 u.p.s.,

•        naruszeniem wykładni MPiPS SPS-023-419/08,

•        naruszeniem art. 103 ust. 2 u.p.s.,

•        naruszeniem zakazu dyskryminacji migrantów wskazanego przez Komisję Europejską (2026).

Dlaczego wnuki i prawnuki wypadają z definicji „zstępnych” — argumentacja literalna

1.  Ustawa o pomocy społecznej nie stosuje drzewa genealogicznego W prawie rodzinnym „zstępni” obejmują:

•        dzieci,

•        wnuki, • prawnuki.

Ale ustawa o pomocy społecznej działa w porządku publicznym, nie prywatnym. Posługuje się pojęciami „zstępni” i „wstępni” technicznie, nie genealogicznie.

2.  W u.p.s. zstępni = wyłącznie dzieci mieszkańca DPS Relacja jest liniowa:

Dzieci → Mieszkaniec DPS → Rodzice

Wnuki są zstępnymi dzieci mieszkańca, a nie samego mieszkańca w tej relacji.

Dlatego wnuki i prawnuki wypadają z definicji, ponieważ:

•        nie są zstępnymi mieszkańca DPS w sensie technicznym,

•        lecz zstępnymi jego dzieci.

Ustawa nie przewiduje obciążania wnuków.

3.  Gdyby ustawodawca chciał obciążyć wnuki, musiałby to zrobić wprost

Musiałby użyć:

•        „zstępni w dalszej kolejności”,

•        „zstępni bliżsi stopniem przed dalszymi”,

•        odesłania do KRO.

Nie zrobił tego.

4.  OPS stosuje niedozwoloną analogię rozszerzającą

W prawie administracyjnym analogia rozszerzająca jest zakazana.

OPS nie może tworzyć obowiązków publicznoprawnych, których ustawa nie przewiduje.

5. Suwak ustawowy — techniczna konstrukcja przepisu Art. 61 ust. 1 działa jak suwak:

Scenariusz A — mieszkaniec jest seniorem

Suwak przesuwa się w dół:

1.      mieszkaniec,

2.      małżonek, 3. zstępni = dzieci, 4. gmina.

Scenariusz B — mieszkaniec jest małoletnim dzieckiem

Suwak przesuwa się w górę:

1. mieszkaniec (dziecko), 2. wstępni = rodzice,

3.      gmina.

W żadnym scenariuszu wnuki nie występują.

6. Wnuki wypadają z definicji, bo ustawa nie przewiduje ich udziału OPS nie może obciążać wnuków, bo ustawa nie przewiduje takiego obowiązku.

To jest przekroczenie uprawnień (art. 231 k.k.).

III. Załączniki (komplet 14 materiałów)

1.                Alimentacja DPS-owa to mit

2.                Odpłatność za DPS: możliwości znikają, kryteria rządzą

3.                Publicznoprawny fikołek: 16 lat zniekształcania art. 61 ust. 1

4.                Samouk kontra system: błędna interpretacja MRPiPS

5.                Art. 5 u.p.s. – zasada terytorialności

6.                Art. 103 ust. 2 ignorowany w całej Polsce

7.                Stanowisko Komisji Europejskiej EMPL.D.2/DB/DK (2026)

8.                Odpowiedź na pismo KE

9.                Zestawienie przepisów ustawy o pomocy społecznej

10.            DPS i prawo: wystąpienia do SKO i NSA

11.            Systemowy układ fiskalny państwa, gmin i sądów

12.            Dlaczego nie możesz płacić za dziadków

13.            Rodzina nie jest winna. Osoba w DPS nie jest winna. Winne jest państwo

14.            Opłaty za DPS: Umowa czy decyzja? Różni je tylko tryb odwoławczy IV. Wniosek petycji

Wnoszę o:

1.      podjęcie analizy systemowej przedstawionego problemu,

2.      uwzględnienie literalnej wykładni ustawy o pomocy społecznej,

3.      ocenę praktyki rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,

4.      ocenę stosowania alimentacji w postępowaniu administracyjnym,

5.      rozważenie potrzeby uchwały interpretacyjnej,

6.      sygnalizację problemu do NSA (w ramach kompetencji Izby Ogólnoadministracyjnej),

7.      przywrócenie zgodności orzecznictwa z art. 1–3, art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s.

Problem ma charakter ogólnokrajowy i dotyczy tysięcy rodzin, które są obciążane obowiązkami, których ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje.

 

Z wyrazami szacunku, 

Michał Asman

 

Moje artykuły na OPS.pl:  https://ops.pl/kategoria/publicystyka-opinia-autora/

Raport systemowy:

https://michal-asman.manifo.com/raport-naduzyc-ops-sko-oraz-sadow-administracyjnych