Adresaci:
Do wszystkich Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w Rzeczypospolitej Polskiej
1. SKO w Białymstoku
ul. Sienkiewicza 84
15‑005 Białystok
2. SKO w Bydgoszczy
ul. Jagiellońska 3
85‑067 Bydgoszcz
3. SKO w Gdańsku
ul. Okopowa 21/27
80‑810 Gdańsk
4. SKO w Gorzowie Wielkopolskim
ul. Pankiewicza 5
66‑400 Gorzów Wlkp.
5. SKO w Katowicach
ul. Wita Stwosza 7
40‑040 Katowice
6. SKO w Kielcach
ul. Szymanowskiego 6
25‑361 Kielce
7. SKO w Krakowie
ul. Basztowa 22
31‑156 Kraków
8. SKO w Lublinie
ul. Czechowska 15
20‑072 Lublin
9. SKO w Łodzi
ul. Piotrkowska 135
90‑430 Łódź
10. SKO w Olsztynie
ul. Kajki 10
10‑547 Olsztyn
11. SKO w Opolu
ul. Ozimska 19
45‑057 Opole
12. SKO w Poznaniu
ul. Kościuszki 93
61‑716 Poznań
13. SKO w Rzeszowie
ul. Grunwaldzka 15
35‑068 Rzeszów
14. SKO w Szczecinie
ul. Staromłyńska 1
70‑561 Szczecin
15. SKO w Warszawie
ul. Obozowa 57
01‑161 Warszawa
16. SKO we Wrocławiu
ul. T. Kościuszki 35A 50‑011 Wrocław
PETYCJA
Szanowni Państwo,
na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o petycjach zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie działań analitycznych i sygnalizacyjnych dotyczących systemowego, ogólnokrajowego problemu w orzecznictwie Samorządowych Kolegiów Odwoławczych w sprawach odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej (DPS).
Petycja dotyczy błędnej, utrwalonej od 16 lat wykładni art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, która prowadzi do:
- pomijania zstępnych pierwszego stopnia,
- obciążania wnuków, którzy nie występują w art. 61 ust. 1 u.p.s.,
- stosowania argumentacji alimentacyjnej w postępowaniu administracyjnym,
- nielegalnego rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,
- ignorowania przepisów ustrojowych: art. 1, art. 2 i art. 3 u.p.s.,
- pomijania wykładni MPiPS SPS 023 419/08,
- pomijania stanowiska Komisji Europejskiej z 2026 r.
I. Istota problemu
Art. 61 ust. 2 u.p.s. jest od lat interpretowany odwrotnie niż wynika to z jego treści i funkcji. Przepis ten:
- nie ustala osoby zobowiązanej,
- nie ustala wysokości opłaty,
- nie jest taryfikatorem alimentacyjnym,
- nie może być stosowany jak Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Jego jedyną funkcją jest ochrona rodziny osoby zobowiązanej przed pogorszeniem sytuacji życiowej.
W praktyce jednak jest traktowany jak „taryfikator alimentacyjny”, co prowadzi do stosowania logiki prawa rodzinnego w postępowaniu administracyjnym — mimo że ustawa o pomocy społecznej jest ustawą publicznoprawną.
II. Skutki błędnej wykładni w SKO (ogólnokrajowo)
W decyzjach SKO w całej Polsce pojawiają się rozstrzygnięcia, w których:
- pomija się dzieci mieszkańca DPS,
- obciąża się wnuka,
- uzasadnienie opiera się na „powinności rodzinnej”,
- nie analizuje się art. 1–3 u.p.s.,
- nie bada się realnych możliwości finansowych rodziny (art. 103 ust. 2 u.p.s.),
- stosuje się kryteria dochodowe jak w zasiłkach,
- stosuje się analogię rozszerzającą — zakazaną w prawie administracyjnym.
Warto podkreślić, że:
- wnuk nie występuje w ustawie o pomocy społecznej jako osoba zobowiązana,
- katalog osób zobowiązanych z art. 61 ust. 1 u.p.s. ma charakter zamknięty,
- ustawa wymienia wyłącznie:
- mieszkańca,
- małżonka,
- zstępnych dzieci (rodzica mieszkańca DPS),
- wstępnych (rodziców nieletnich dzieci mieszkańców DPS),
- gminę.
Na tym katalog się kończy — nie obejmuje wnuków, kuzynów, rodzeństwa ani żadnych dalszych krewnych.
Obciążenie wnuka jest zatem:
- bezprawnym rozszerzeniem katalogu osób zobowiązanych,
- naruszeniem art. 61 ust. 1 u.p.s.,
- naruszeniem zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji),
- naruszeniem art. 1–3 u.p.s.,
- naruszeniem wykładni MPiPS SPS 023 419/08,
- naruszeniem art. 103 ust. 2 u.p.s.,
- naruszeniem zakazu dyskryminacji migrantów wskazanego przez Komisję Europejską (2026).
III. Dlaczego wnuki wypadają z definicji „zstępnych” — argumentacja literalna
- Ustawa o pomocy społecznej nie stosuje drzewa genealogicznego.
- W u.p.s. zstępni = wyłącznie dzieci mieszkańca DPS.
- Gdyby ustawodawca chciał obciążyć wnuki, musiałby to zrobić wprost — nie zrobił tego.
- OPS stosuje niedozwoloną analogię rozszerzającą.
- Art. 61 ust. 1 działa jak suwak ustawowy — wnuki nie występują w żadnym wariancie.
- Obciążanie wnuków jest przekroczeniem uprawnień (art. 231 k.k.).
IV. Załączniki (komplet 15 materiałów)
- Alimentacja DPS‑owa to mit
- Odpłatność za DPS: możliwości znikają, kryteria rządzą
- Publicznoprawny fikołek: 16 lat zniekształcania art. 61 ust. 1
- Samouk kontra system: błędna interpretacja MRPiPS
- Art. 5 u.p.s. – zasada terytorialności
- Art. 103 ust. 2 ignorowany w całej Polsce
- Stanowisko Komisji Europejskiej EMPL.D.2/DB/DK (2026)
- Odpowiedź na pismo KE
- Zestawienie przepisów ustawy o pomocy społecznej
- DPS i prawo: wystąpienia do SKO i NSA
- Systemowy układ fiskalny państwa, gmin i sądów
- Dlaczego nie możesz płacić za dziadków
- Rodzina nie jest winna. Osoba w DPS nie jest winna. Winne jest państwo
- Opłaty za DPS: Umowa czy decyzja? Różni je tylko tryb odwoławczy
- Decyzje „kopiuj–wklej”: jak OPS, SKO, WSA, NSA i MRPiPS od ponad 16 lat udają, że znają ustawę o pomocy społecznej
V. Wniosek petycji
Wnoszę o:
- podjęcie analizy systemowej przedstawionego problemu,
- uwzględnienie literalnej wykładni ustawy o pomocy społecznej,
- ocenę praktyki rozszerzania katalogu osób zobowiązanych,
- ocenę stosowania alimentacji w postępowaniu administracyjnym,
- rozważenie potrzeby wystąpienia do Ministra Rodziny o interpretację ogólną,
- sygnalizację problemu do właściwego WSA,
- przywrócenie zgodności decyzji SKO z art. 1–3, art. 61 i art. 103 ust. 2 u.p.s.
Problem ma charakter ogólnokrajowy i dotyczy tysięcy rodzin, które są obciążane obowiązkami, których ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje.
Z wyrazami szacunku,
Michał Asman
