Po pierwszej wymianie pism z MRiPS stało się jasne, że odpowiedź z 20 lutego nie odnosi się do żadnego z kluczowych problemów przedstawionych w raporcie z 21 stycznia. Dlatego przygotowałem drugą, rozszerzoną wersję raportu oraz wniosek o odpowiedź punkt po punkcie. Odpowiedź z 27 marca była jeszcze bardziej wymowna: Ministerstwo odmówiło odpowiedzi, zasłaniając się projektem UD315. Ta druga runda korespondencji pokazuje, że państwo nie tylko milczy — ono unika odpowiedzialności.
Raport z 4 marca — rozszerzona diagnoza systemu
Drugi raport był znacznie szerszy niż pierwszy. Doprecyzowałem w nim kluczowe przepisy, wskazałem nowe przykłady nadużyć i pokazałem, że obecny system nie działa nie z powodu braku wiedzy, lecz z powodu braku woli działania.
W części dotyczącej przepisów omówiłem:
- art. 5 — terytorialność prawa i kosztów życia,
- art. 61 — zakaz obciążania wnuków i prawnuków,
- art. 64 — obowiązek zwolnienia, gdy opłata zagraża podstawowym potrzebom,
- art. 103 ust. 2 — definicję „możliwości”,
- art. 107 — obowiązek ustalenia realiów życia osoby.
W raporcie znalazły się również nowe przykłady, w tym sprawa kobiety zmuszonej do sprzedaży mieszkania, którą OPS potraktował jako „dochód”. Wskazałem też na konieczność zakazu obciążania osób chorych, bez dochodu i małoletnich oraz na model niemiecki jako wzór do implementacji.
W części dotyczącej nadużyć opisałem:
- tworzenie fikcyjnego dochodu,
- sumowanie dochodów małżonków,
- doliczanie osób nieuprawnionych,
- wywiady telefoniczne,
- brak badania kosztów życia,
- automatyzm decyzji,
- formalizm SKO i WSA.
Raport pokazał również, że Ministerstwo od lat zna problem, ale nie wprowadza zmian, nie reaguje na nadużycia i utrzymuje nieprecyzyjne przepisy, co pozwala gminom przerzucać koszty na rodziny.
Wniosek do Premiera — żądanie odpowiedzi punkt po punkcie
Po otrzymaniu ogólnikowej odpowiedzi MRiPS z 20 lutego skierowałem do Prezesa Rady Ministrów wniosek o przekazanie sprawy do Ministerstwa z obowiązkiem udzielenia odpowiedzi na konkretne pytania.
Wniosek obejmował osiem obszarów, m.in.:
- terytorialność kosztów życia (art. 5),
- obowiązek ustalenia realiów życia osoby za granicą (art. 107),
- obowiązek badania możliwości (art. 103 ust. 2),
- zakaz obciążania wnuków (art. 61),
- obowiązek zwolnienia (art. 64),
- porównanie Polska–Niemcy,
- problem niewiążących interpretacji MRiPS,
- wnioski legislacyjne.
Wniosek był precyzyjny, oparty na Konstytucji, KPA i orzecznictwie.
Odpowiedź MRiPS z 27 marca — odmowa odpowiedzi
Odpowiedź Ministerstwa była jednoznaczna: nie będzie odpowiedzi na żadne pytanie.
Nie odniesiono się do:
- art. 5, 61, 64, 103 i 107,
- nadużyć OPS, SKO i WSA,
- SPS 023 419/08— interpelacji śp. Izabeli Jarugi‑Nowackiej,
- propozycji zmian,
- przykładów nadużyć,
- analizy możliwości,
- problemu osób mieszkających za granicą.
Ministerstwo napisało jedynie:
„Podtrzymuję stanowisko przekazane w piśmie z 20 lutego 2026 r.”
Czyli: „Nie odpowiemy, bo już odpowiedzieliśmy” — mimo że poprzednia odpowiedź nie zawierała żadnych odpowiedzi.
UD315 jako zasłona dymna
Najbardziej wymowny fragment odpowiedzi dotyczył projektu UD315. Ministerstwo napisało, że projekt jest w konsultacjach, zawiera „pierwszy pakiet zmian”, a kolejne będą opracowywane.
Problem polega na tym, że UD315:
- nie doprecyzowuje art. 5,
- nie doprecyzowuje art. 61,
- nie doprecyzowuje art. 64,
- nie definiuje „możliwości”,
- nie reguluje wywiadów za granicą,
- nie wprowadza zasady SPS 023 419/08,
- nie zamyka luk prawnych,
- nie chroni obywateli mieszkających za granicą,
- nie rozwiązuje problemu automatyzmu decyzji,
- nie wprowadza nadzoru nad OPS i SKO.
UD315 nie rozwiązuje żadnego z problemów opisanych w raporcie.
Pełni funkcję:
- zasłony dymnej,
- pretekstu do odmowy odpowiedzi,
- narzędzia unikania odpowiedzialności.
Wniosek z drugiej rundy korespondencji
Druga runda korespondencji pokazuje jeszcze wyraźniej niż pierwsza:
- państwo nie odpowiada na pytania obywatela,
- ministerstwo unika merytorycznej dyskusji,
- zamiast odpowiedzi są ogólniki,
- zamiast analizy — powtórzenie przepisów,
- zamiast stanowiska — UD315,
- obywatel działa zgodnie z prawem, a państwo nie,
- system pozostaje niefunkcjonalny.
OPS → SKO → WSA → MRiPS
Każdy element systemu:
- powiela błędy,
- nie bada faktów,
- nie chroni obywatela,
- nie reaguje na nadużycia.
Puenta
Druga runda korespondencji pokazuje coś fundamentalnego:
Jeżeli państwo nie potrafi odpowiedzieć na pytania obywatela, to nie obywatel ma problem — problem ma państwo.
Raporty, pisma i dokumenty nie pozostawiają wątpliwości:
system wymaga pilnej, głębokiej reformy, a UD315 jej nie zapewnia.
